GIP

De Gedragsobservatieschaal voor de Intramurale Psychogeriatrie (GIP) meet gedragsproblemen door cognitieve stoornissen en stemmingsproblemen.

Omschrijving

Doel

De GIP is een observatie-instrument dat in Nederland veel wordt gebruikt om gedrag, stemming en cognitie te scannen bij ouderen in een intramurale psychogeriatrische (PG) setting, zoals verpleeghuizen of PG-afdelingen. De GIP is oorspronkelijk ontwikkeld in 1987 en wordt nog altijd toegepast in verpleeghuizen bij observatie- en signaleringsvragen rond cognitieve problemen, gedragsverandering en affectieve klachten. De GIP is geschikt om reële individuele verschillen op gedragsdimensies aan het licht te brengen.

Toepassing

De GIP is bedoeld voor observatie in een intramurale setting, bijvoorbeeld bij verpleeghuisbewoners met geronto-psychiatrische problematiek of dementie. De schaal wordt ingevuld door (psychiatrisch) verpleegkundigen of ziekenverzorgenden die de oudere goed kennen en dagelijks contact hebben met hem of haar. In de praktijk wordt de schaal met name gebruikt om gedrags- of stemmingsveranderingen in de tijd te monitoren, waarbij de scores op verschillende meetmomenten vergeleken worden. De schaal kan worden gebruikt om afwijkend gedrag te identificeren dat aanleiding kan geven tot verder onderzoek, ter ondersteuning van beslissingen over bijvoorbeeld verzorging, therapie of doorverwijzing, en om het verloop van het gedrag in de tijd of het effect van een behandeling systematisch te monitoren.

Wat de test meet

De GIP bestaat uit 82 items, verdeeld over 14 schalen:

1. Niet-sociaal gedrag
2. Apathie
3. Bewustzijnsstoornissen
4. Decorumverlies
5. Opstandig gedrag
6. Incoherent gedrag
7. Geheugenstoornissen
8. Gedesoriënteerd gedrag
9. Zinloos repetitief gedrag
10. Rusteloosheid
11. Achterdochtig gedrag
12. Zwaarmoedig gedrag
13. Afhankelijk gedrag
14. Angstig gedrag

Vanuit de subschalen kunnen ook vier cluster- of afgeleide scores worden berekend:

1. Hulpbehoevendheid
2. Apathie
3. Cognitie
4. Affect

Elk item wordt beantwoord op een vierpuntsschaal van 1 tot en met 4, waarbij de antwoordopties wisselend zijn (bijvoorbeeld “nooit – soms – vaak – altijd”). De somscore op een schaal wordt gecorrigeerd voor het aantal ingevulde vragen per schaal, waarna deze kunnen worden omgezet in percentielscores.

Normen

Er zijn verschillende normen in omloop, waarvan de meeste al sterk verouderd zijn. In 2012 zijn door H. Diesfeldt Excelbestanden beschikbaar gemaakt met normen voor vier groepen, te weten: dagbehandeling PG (N=429, leeftijd 46 t/m 96), verpleeghuis PG (GIP: N=944; GIP-28: N=678), verpleeghuis somatiek (N=onbekend) en psychiatrie (N=280). Omdat de normering echter vrij oud is, er inmiddels verschillende aanpassingen op deze Excelbestanden rondgaan en er sinds de ontwikkeling wijzigingen in zorgomstandigheden, populaties en interventies hebben plaatsgevonden, is het gebruik van deze normen dan ook minder betrouwbaar. Geadviseerd wordt om na te gaan of er in de eigen instelling recente data beschikbaar zijn waarmee een valide (vanaf N=30) normgroep opgesteld kan worden.

Bronnen:

• Verstraten, P.F.J., & Van Eekelen, C.W.J.M. (1987). Handleiding voor de GIP: Gedragsobservatieschaal voor de intramurale psychogeriatrie. Van Loghum Slaterus.
• De Jonghe, J.F.M., Ooms, M.E., & Ribbe, M.W. (1997). Verkorte gedragsobservatieschaal voor de intramurale psychogeriatrie (GIP-28). Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie; 28(3), 119-123.
• Verstraten, P., & Van Eekelen, C. (2007). GIP-28: Gedragsobservatieschaal voor de intramurale psychiatrie. Prepress Zeist.
• Diesfeldt, H.F.A. (2012). [Ongepubliceerde ruwe data van de Gedragsobservatieschaal voor de intramurale psychiatrie (GIP)]. Voor leden verkrijgbaar via: https://www.pgdexpertise.nl/kennis/neuropsychologische-diagnostiek.