De Hiërarchische Persoonlijkheidsvragenlijst voor Kinderen (HiPIC) beschrijft de normale variatie aan persoonlijkheidsverschillen (adaptieve verschillen) van kinderen.

Doel

De HiPIC is een vragenlijst die is ontwikkeld om de persoonlijkheidskenmerken van kinderen systematisch in kaart te brengen. Het instrument richt zich op het beschrijven van individuele verschillen in gedrag, emoties en sociale stijl binnen de normale ontwikkeling. De lijst is gebaseerd op het vijffactorenmodel (Big Five) en brengt persoonlijkheid hiërarchisch in kaart. De uitkomsten bieden aanknopingspunten voor diagnostiek en ondersteuning, maar zijn niet bedoeld voor het vaststellen van persoonlijkheidsstoornissen.

Toepassing

De HiPIC wordt ingevuld door een informant die het kind goed kent, meestal een ouder, verzorger of leerkracht. De lijst kan onder andere worden gebruikt voor psychodiagnostisch onderzoek, behandeling en begeleiding, advisering rondom opvoeding en onderwijs of het verkrijgen van inzicht in gezins- en interactiepatronen. De vragenlijst is geschikt voor gebruik binnen klinische, educatieve of opvoedkundige contexten. Scoring en interpretatie is voorbehouden aan daartoe bevoegde professionals die voldoen aan de vereiste deskundigheid in testafname en -interpretatie.

Wat de test meet

De HiPIC bestaat uit 144 items, verdeeld over vijf domeinen en bijbehorende facetten:

1. Emotionele stabiliteit
   1. Angst
   2. Zelfvertrouwen
2. Extraversie
   1. Energie
   2. Expressiviteit
   3. Optimisme
   4. Verlegenheid
3. Vindingrijkheid
   1. Creativiteit
   2. Intellect
   3. Nieuwsgierigheid
4. Welwillendheid
   1. Altruïsme
   2. Dominantie
   3. Egocentrisme
   4. Gehoorzaamheid
   5. Irriteerbaarheid
5. Conciëntieusheid
   1. Concentratie
   2. Doorzettingsvermogen
   3. Ordelijkheid
   4. Prestatiemotivatie

De items worden beoordeeld op een vijfpuntsschaal, lopend van “nauwelijks kenmerkend” tot “heel kenmerkend”. Per facet en domein worden ruwe scores berekend, die vervolgens worden omgezet naar een decielscore.

Normen

Voor de HiPIC zijn normgegevens beschikbaar voor zowel Nederland als Vlaanderen. Voor de Vlaamse normgroep zijn gegevens gebruikt uit een steekproef van N= 1155 beoordelingen van vaders, moeders en leerkrachten van kinderen van 6 t/m 13 jaar (waarvan 561 jongens en 594 meisjes). Voor de Nederlandse normgroep zijn gegevens gebruikt uit een steekproef van N= 1358 beoordelingen van moeders van kinderen van 6 t/m 12 jaar (waarvan 719 jongens en 639 meisjes). Op basis van onderzoek naar verschillen tussen de steekproeven zijn de volgende normgroepen samengesteld voor Vlaanderen: beoordeling door moeder, naar geslacht (jongens, meisjes, beiden); beoordeling door vader, naar geslacht (jongens, meisjes, beiden); beoordeling door leerkracht, naar geslacht (jongens, meisjes, beiden); beoordeling door moeder naar geslacht en leeftijd (jongens, meisjes; 6 t/m 9 jaar, 10 t/m 13 jaar). Voor Nederland: beoordeling door moeder, naar geslacht (jongens, meisjes, beiden); beoordeling door moeder, naar geslacht en leeftijd (jongens, meisjes; 6 t/m 9 jaar, 10 t/m 12 jaar).