De Multidimensionale vragenlijst over psychische en lichamelijke klachten (Symptom Checklist-90®-Standaard [SCL-90-S]) brengt de ervaren psychische en lichamelijke klachten in kaart.

Doel

De SCL-90-S is een multidimensionale zelfrapportagevragenlijst die is ontwikkeld om op een gestructureerde, betrouwbare en efficiënte wijze zowel lichamelijke als psychische klachten in kaart te brengen. De vragenlijst wordt ingezet om een algemeen beeld van het psychisch functioneren te verkrijgen, veranderingen in klachten over de tijd te volgen en de effecten van behandeling te evalueren. Belangrijke verschillen met eerdere versies van deze test zijn dat alle vragen op één van de acht schalen worden ondergebracht en dat de resultaten ook worden vergeleken met de diagnostische criteria van vijf belangrijke DSM-5 stoornissen.

Toepassing

De SCL-90-S is een zelfrapportagevragenlijst die wordt afgenomen door getrainde professionals, zoals psychologen en andere hulpverleners binnen de geestelijke gezondheidszorg. Het instrument wordt gebruikt voor verschillende doeleinden, waaronder screening, het in kaart brengen van zowel psychische als lichamelijke klachten, het monitoren van klachten in de tijd, het evalueren van behandelresultaten en het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek. De resultaten bieden een gestructureerd overzicht van de aard en ernst van de klachten, evenals van de invloed ervan op het dagelijks functioneren. De interpretatie van de uitkomsten dient te worden uitgevoerd door gekwalificeerde professionals met kennis van psychodiagnostiek. De SCL-90-S is op zichzelf geen diagnostisch instrument, maar maakt deel uit van een breder diagnostisch proces.

Wat de test meet

De SCL-90-S bestaat uit 90 items die zijn onderverdeeld in acht schalen en drie indexen, en daarnaast vijf DSM-5 stoornissen:

1. Schalen
   1. Agressie
   2. Angst
   3. Depressie
   4. Dwangmatigheid
   5. Interpersoonlijke sensitiviteit
   6. Psychoticisme
   7. Rusteloosheid
   8. Somatisatie
2. Indexen
   1. Globale psychische belasting
   2. Aantal symptomen
   3. Ernst van de symptomen
3. DSM-5 stoornissen
   1. Depressieve stoornis
   2. Gegeneraliseerde-angststoornis
   3. Paniekstoornis
   4. Agorafobie
   5. Sociale-angststoornis

Alle items worden gescoord op een vijfpuntsschaal lopend van 0 “helemaal niet” tot 5 “heel veel”, waarbij de mate van last in de afgelopen zeven dagen wordt uitgedrukt. Voor elke schaal en index wordt eerst een ruwe score berekend, die vervolgens wordt omgezet naar een genormaliseerde T-score. Aan de verkregen T-score wordt een inhoudelijke kwalificatie gegeven, te weten: “normaal”, “subklinisch” of “klinisch”, waarbij een hogere score een grotere mate van klachten representeert. Voor de DSM-5 stoornissen worden alle items uit de SCL-90-S gerelateerd aan de classificatiecriteria uit de DSM-5. Voor elk criterium wordt bepaald of er in de afgelopen zeven dagen aan was voldaan of niet. Een criterium voldoet wanneer de itemscore buiten het gemiddelde bereik van de normgroep valt.

Normen

De normen zijn gebaseerd op een representatieve Nederlandse steekproef van 1800 respondenten, bestaande uit 600 adolescenten en 1200 volwassenen in de leeftijd van 12 tot en met 70 jaar. Op basis van analyses naar de invloed van demografische variabelen, waaronder leeftijd en geslacht, werd uitsluitend een significant effect van leeftijd vastgesteld. Om die reden zijn afzonderlijke normgroepen vastgesteld voor de leeftijdscategorieën 12 t/m 17 jaar, 18 t/m 34 jaar, 35 t/m 49 jaar en 50 t/m 70 jaar.